Những ngày đầu năm, cộng đồng lại sục sôi chủ đề muôn thuở: poker có phải là đánh bạc? Sau hàng chục bài viết, hàng trăm bình luận, tất cả vẫn không đi đến đâu, mỗi người một ý. Lý do cơ bản nhất tại sao có tranh cãi, là vì mỗi người định nghĩa đánh bạc khác nhau:

• Nếu cho rằng cứ dính đến lá bài là đánh bạc (dù ảo thuật cũng dính đến lá bài), thì poker là đánh bạc
• Nếu quả quyết cứ có rủi ro là đánh bạc (dù khởi nghiệp cũng có rủi ro), thì poker là đánh bạc
• Nếu đinh ninh cái gì không tạo ra giá trị vật chất là đánh bạc (dù ca hát cũng không tạo ra giá trị vật chất), thì poker là đánh bạc
• Nếu chỉ cần có tiền trao tay từ người này sang người khác là đánh bạc (dù đi uống café cũng là tiền trao tay từ người này sang người khác), thì poker là đánh bạc
• Nếu nói cứ dính đến đặt cược vào 1 điều bất định trong tương lai là đánh bạc (dù đi mua đất cũng là cược vào điều bất định trong tương lai), thì poker là đánh bạc
• Nếu khẳng định cứ zero sum là đánh bạc (dù chứng khoán phái sinh cũng zero sum), thì poker là đánh bạc
• Nếu đơn giản cứ may rủi là đánh bạc (dù xổ số nhà nước cũng may rủi), thì poker là đánh bạc

…

Cá nhân mình không hài lòng với bất cứ định nghĩa nào ở trên, vì như các bạn thấy, thật dễ để nhận ra những định nghĩa này quá sơ sài, sai lệch, không chính xác. Đối với mình, đánh bạc là hành động đưa ra quyết định phó mặc hoàn toàn kết quả cho may rủi. Nếu bạn cưới 1 người chỉ sau 1 tuần quen biết, đó là đánh bạc. Nếu bạn đầu tư vào 1 dự án coin mà chẳng biết blockchain là gì, dự án đó hoạt động thế nào, đó là đánh bạc. Còn nếu bạn đưa ra các quyết định tác động lớn đến kết quả cuối cùng (dù vẫn phần nào ảnh hưởng bởi may rủi), thì đó không phải là đánh bạc. Theo định nghĩa này, rõ ràng poker không phải đánh bạc.

Bạn có thể không đồng ý với định nghĩa của mình, và vẫn khăng khăng với định nghĩa của bạn. Điều này không quan trọng. Tranh luận 1 thứ phụ thuộc vào ngữ nghĩa, câu từ thì thật là phù phiếm, giống cãi nhau xem sương sa hạt lựu là nước giải khát hay món tráng miệng. Câu hỏi “poker có phải đánh bạc không” chẳng để làm gì. Cái mọi người thực sự muốn hỏi là:

• Poker có hợp pháp không? (Đáp án: tính đến 2022, tại Việt Nam chơi tournament tại những cơ sở có giấy phép là hợp pháp)
• Chơi poker có đem lại lợi ích nào không?
• Bạn có nên chơi poker không?
• Có nên quảng bá poker rộng rãi?
• Có nên hợp pháp hóa poker?

Bốn câu hỏi cuối này, chắc chắn mỗi người lại có đáp án, ý kiến khác nhau. Nhưng bạn phải thừa nhận những câu hỏi này đều có nhiều mặt, không có câu trả lời đơn giản. Chẳng hạn nếu bạn tin chắc “hiển nhiên poker là xấu xa, tệ nạn, thằng nào nói khác đi là cùn, là ngụy biện, là lùa gà, là tâng bốc thái quá“, thì rõ ràng suy nghĩ của bạn còn quá nông cạn. Bởi ít ra, phải có một vài lý do chính đáng nào đó ủng hộ poker mà bạn chưa nghĩ đến, thì mới khiến nhiều thẩm phán ở các nước văn minh đưa ra phán quyết rằng “poker không phải đánh bạc”, hoặc khiến các giáo sư đưa poker vào giảng dạy ở những đại học hàng đầu như MIT, UCLA, John Hopkins…

Điều thứ 2, một số bạn đăng những thông tin về việc 1 số người chơi poker lậu ở Việt Nam bị bắt và hả hê, như kiểu “đấy tao bảo mà, còn nói tốt về poker nữa không?“, mỉa mai “đấy đại học MIT này kia, ở Việt Nam thì là con bạc“. Mình không hiểu họ hả hê điều gì? Việc tổ chức poker lậu là phạm pháp, không có nghĩa chơi poker là xấu, giống như uống rượu là việc bình thường, nhưng bán rượu lậu không giấy phép vẫn bị bắt như thường. Hơn nữa, có vẻ họ thích dùng pháp luật để làm chỗ dựa cho luận điểm của mình, kiểu như “luật bảo cái gì đúng thì tao cho nó là đúng, luật bảo sai thì tao cũng bảo sai“. Có nhiều người suy nghĩ như vậy lắm, vì từ bé đã được dạy dỗ trong môi trường chỉ biết dạ vâng, không có chính kiến, không có thói quen đặt câu hỏi tại sao: thày giáo dạy gì cũng nghe theo, bố mẹ bảo gì cũng làm theo, đến công ty thì sếp phán gì cũng khúm núm hùa theo, và tất nhiên không bao giờ dám ho he phản đối điều gì đưa ra bởi pháp luật. Mình thì lại không như vậy. Từ bé mình đã có thói quen đặt câu hỏi tại sao, sẵn sàng thắc mắc, luôn luôn tâm niệm: “Không có câu hỏi nào ngu ngốc, chỉ có người ngu ngốc không bao giờ nghĩ đến chuyện hỏi“.

Pháp luật cũng chỉ là những quy tắc được tạo ra bởi con người, những người chưa chắc đủ hiểu biết, đủ kiến thức về 1 số lĩnh vực, và tất nhiên, đã là con người thì không thể hoàn hảo. Nếu pháp luật hoàn hảo, đã không có chuyện đổi luật xoành xoạch, chẳng hạn vài năm trước đi cao tốc mà chuyển làn còn bị phạt vì “vượt phải“. Bóng đá nữ ở các nước đạo Hồi bị cấm, là bất hợp pháp ở nước đó, nhưng không có nghĩa hành động đá bóng nữ là chuyện gì xấu xa, mà chỉ là pháp luật ở đó còn ấu trĩ. Poker cash game cũng vậy, ở Việt Nam là bất hợp pháp, nhưng ở rất nhiều nơi khác lại là hoạt động giải trí lành mạnh. Vậy bạn có chắc luật pháp Việt Nam đúng, hay nó chưa theo kịp với đà phát triển của xã hội, đặc biệt trong các lĩnh vực mới? Bạn có nghĩ những người ra luật đã có thời gian tìm hiểu kĩ càng về poker? Việc tuân thủ pháp luật vẫn là cần thiết, ít ra để tránh rắc rối, nhưng tranh luận, phản biện về những mặt có thể còn thiếu sót của pháp luật cũng là điều quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của chính pháp luật. Chẳng hạn nếu anh Dương Vi Khoa và mọi người ai cũng chỉ hài lòng, gật gù nghe theo pháp luật, cũng đã chẳng có poker tournament hợp pháp ở CLB cho các bạn chơi.

Bạn có thể ủng hộ, hoặc phản đối poker, điều đó không quan trọng. Cũng giống như trong poker, nơi kết quả không quan trọng bằng cách bạn đưa ra quyết định, thì ở đây kết luận của bạn cũng không quan trọng bằng cách bạn đạt đến kết luận đó – qua lập luận, bằng chứng chặt chẽ, đa chiều, hay chỉ là vài lời hời hợt kiểu như “vì luật bảo thế”. Nhìn vào cách 1 người giải thích tại sao chơi 1 hand, có thể đánh giá tư duy poker của anh ta, bất chấp kết quả ván bài ra sao. Và nhìn vào cách 1 người tranh luận, có thể đánh giá tư duy ngoài đời của họ, bất chấp họ có đồng ý với ta hay không.